Ebeveynlerin en büyük sorunlarından biri çocuklarına ne yedirecekleridir. Yeterince süt mü içti mi, proteini hangi gıdalardan almalı, karbonhidrat tüketimini nasıl dengelemeli? Yaklaşık 50.000 çocuğu kapsayan büyük bir araştırma, vegan ve lakto-ovo vejetaryen (süt ürünleri ve yumurta tüketenler) beslenme yöntemini benimseyen çocukların durumlarını inceledi. Çalışma, bu çocukların bazı açılardan daha avantajlı olduklarını gösterse de belirli besin öğeleri açısından yüksek risk altında olduklarına işaret ediyor.
Araştırma kapsamında 59 çalışma analiz edildi ve18 ülkeden 48.626 çocuğun verileri incelendi. Karşılaştırma grupları:
- 7.280 lakto-ovo vejetaryen çocuk (süt ve yumurta tüketiyor, et yemiyor)
- 1.289 vegan çocuk (tüm hayvansal ürünlerden kaçınıyor)
- 40.059 omnivor çocuk (tüm besin gruplarını tüketiyor)
Beden Kompozisyonu ve Kardiyovasküler Ölçütler
Hem vejetaryen hem de vegan çocuklar, et yiyenlere göre: daha zayıf gövde kompozisyonuna, daha düşük vücut kitle indeksine ve daha düşük total ve LDL (“kötü”) kolesterole
sahipti. Bu durum, daha düşük yağ kütlesi ve potansiyel daha iyi kardiyovasküler profil ile ilişkilendirildi. Ancak tüm bu ölçümler normal pediatrik aralıkta kaldı, bu nedenle bu farklar otomatik olarak bir sağlık sorunu anlamına gelmiyor.
Demir ve Anemi Riski
Demir eksikliği araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı; Lakto-ovo vejetaryen çocukların kan testlerinde: Demir depolama düzeyleri (ferritin) daha düşük bulundu. Ayrıca Demir eksikliği riskleri 2.4 kat, anemi riskleri ise 2.6 kat daha yüksek gözlendi. Bu durum, bitkisel besinlerde yer alan non-heme demirin vücut tarafından et ürünlerindeki heme demir kadar iyi emilememesinden kaynaklanabilir.
Vegan Çocuklarda B12 Eksikliği Çok Daha Yüksek
Araştırma kapsamında B12 vitamini eksikliği, vegan çocuklarda neredeyse 5 kat daha yaygın bulundu. Bunun nedeni, B12 vitamininin bitkisel gıdalarda neredeyse hiç bulunmamasıdır. Bu yüzden takviyeler veya güçlendirilmiş gıdalar, B12 seviyelerini normal düzeyde tutmak için kritiktir.
Takviye kullanan vegan çocukların kan düzeyleri, bazen takviye kullanmayan omnivor (et ve sebze ile beslenme) çocuklarınkine eşit veya daha yüksek bulundu; bu, takviyenin önemini gösteriyor.
Diğer Besinlerdeki Eksikler
Analiz, şu besinlerde de genellikle düşük alımlar olduğunu gösterdi:
- Kalsiyum: Özellikle vegan diyetinde belirgin şekilde düşük
- D Vitamini: Vejetaryen çocuklarda yaygın yetersizlik
- İyot: Deniz ürünlerinden uzak diyetlerde düşük olma eğiliminde
- Çinko : Emilimi engelleyen fitatlar nedeniyle alımın yeterli olamaması
Bu besinlerin düşük seviyelerde olması, kemik gelişimi ve bağışıklık fonksiyonları gibi kritik süreçler için önem teşkil ediyor.
Diğer taraftan bitkisel temelli beslenen çocuklarda lif, folat, C vitamini, magnezyum
gibi faydalı besin ögelerini daha fazla alabiliyor.
Ancak bu yüksek besin alımı, emilim ve kan düzeyleriyle birebir örtüşmeyebilir; yani sadece besin miktarı değil, besinlerin nasıl emildiği de önemlidir.
Nasıl Yorumlamalıyız?
Araştırma ekibi şu sonuçlara dikkat çekiyor:
- Lacto-ovo ve vegan diyetler dikkatli planlandığında, çocuklarda sağlıklı büyümeyi ve bazı kardiyovasküler faydaları destekleyebilir.
- Ancak bazı kritik besinler (özellikle B12, kalsiyum, demir, D vitamini, iyot ve çinko) açısından yüksek risk taşırlar; özellikle takviye yapılmazsa.
- Bu nedenle bitkisel diyet planlı şekilde ve takviyelerle birlikte uygulanmalıdır.
- Besin eksikliği riski yalnızca bitkisel diyetle sınırlı değildir; her diyet biçimi uygun planlama gerektirir.
Bitkisel beslenme çocuklarda belirli sağlık avantajları sağlayabilir, ancak özellikle bazı besinlerin eksikliğine karşı dikkatli planlama ve takviye uygulaması şart. Bu, sadece çocukların sağlığı için değil, uzun vadeli büyüme ve gelişimleri için de önem taşır.
Kaynak: Study Finds
